Covid19 sonrasındaki ekonomi; artık yeni yaşam alışkanlıklarımızın ve kuralların şekillendireceği, yakın temas ile olan iletişimin azaltılmasına, seyahat ve hijyen koşullarının daha da sıkılaştırılmasına dayanacaktır.

Şu an yaşamakta olduğumuz bu gerçek; bizlerin alışveriş, yemek yeme, egzersiz, sosyalleşme, sağlık aktivitelerimiz vb. alışkanlıklarımızı daha önce hiç olmadığı şekilde değiştirecektir.

Bu konudaki araştırma ve değerlendirmelerimizin ana başlıkları aşağıda sıralanmıştır:

1. Salgın sonrası bizi nasıl bir dünya bekliyor?
2. Alışkanlıklarımızda muhtemel en belirgin değişiklikler neler?
3. Endüstriyel etkileşim nasıl olacak ve neler yapılmalı?

Aşı bulunup uygulanana veya sürü bağışıklığına ulaşılana kadar, uzmanların hem fikir olduğu temel senaryo bu pandeminin çalışma ve özel yaşantımıza olan etkisinin 2 yıl boyunca devam edeceği yönündedir. 

1. Salgın sonrası bizi nasıl bir dünya bekliyor?

• Kurallar ve politikalar konjonktürel olarak dalgalanacaktır.
  • Seyahat kısıtlamaları,
  • Hijyen ve izolasyon kuralları vs.
• Yeni alışkanlıklar ve davranışlar edinilmesi kaçınılmaz olacaktır.
  • Uzaktan çalışma, e-ticaret, e-sağlık vs.
• Çok sayıda sosyo-ekonomik artçı şoklar beklenmektedir.
  • Nüfusun bir bölümünde karantinanın devam etmesi,
  • İşsizlik oranlarında artış,
  • Yüksek oranlarda iflas,
  • Sınırların kapatılması, yabancılarla ilgili yeni sert kanunların yapılması vs.
• Yeni normallere alışmak kolay olmayacaktır.

2. Alışkanlıklarımızda muhtemel en belirgin değişiklikler neler?

• Şimdiye kadar planlı olan değişim, gelişimler (dijitalleşme, e-ticaret, homeoffice, vs.) COVID19’un konjonkturel etkisiyle artık ivmelendirilerek hayatımıza girmek zorundadırlar.
• İnsan davranışlarındaki değişimler etkileşimde olduğu diğer alanlarda da değişimlere sebep olacaktır:
  • Jeopolitik (korumacılık…)
  • Makroekonomik (sınırlı fonlama…)
  • Kurallar ve kanunlar (gizlilik ve özel hayat…)
  • Teknoloji (hijyen için temassızlık…)
  • Sanayi dinamikleri (tedarik zincirlerinde kopmalar/hasarlanmalar…)
  • İnsan davranışları (bağışıklık sertifikasyonu…)

Değişecek olan alışkanlıklarımızdan örnekler

• Onaylı bağışıklığa sahip tüketicilerin değerli olmaları dolayısıyla farklı muamele edilmeleri (sinema, tiyatro…)
• Kişiliğimiz işimizden (pozisyon, çalışma ortamı…) daha önemli hale gelecek
• Daha yaşlı jenerasyonlarla ancak sınırlandırılmış temas mümkün olacak (+65 ile kalabalık toplanmalar, düğün…)
• Her şey eve teslim (tedarik zincirinin adaptasyonu…)
• Görülmemiş oranlarda küresel işsizlik oluşacak (bireysel beceri ve girişimcilik…)
• Gerginlik ve çatışma her alanda artacak (hayatını idame ettirebilme refleksi ile rekabetin kızışması, hukuk savaşları…)
• Ev ortamında çalışmanın yeniden düzenlenmesi gerekecek (is/özel hayat, yeni IK politikaları ve sigortalar…)
• Genişletilmiş seyahat sınırlamaları getirilecek (hatta ayni ülke içinde bile olsa, seyahat ve turizm en çok etkilenecek, lüks turizmin tanımı değişecek…)
• Hijyen konusunda insanlara ve ürünlere olan güven daha kritik hala gelecek (kişisel sağlık koşullandırmaları sertleşecek, bağışıklık onay sertifikaları ve yeni paketleme teknikleri…)
• Daha fazla kaygı, yalnızlık hissi ve depresyon (izolasyon ve iş kaybı dolayısıyla uzaktan terapi, evcil hayvan ihtiyacı …)

3. Endüstriyel etkileşim nasıl olacak ve neler yapılmalı?

• Bugüne dek hiç görülmediği şekilde sert bir talep düşüşü ile karşı karşıya kalınacaktır. Bu talep düşüşü dalgalı bir değişkenlik gösterecek ve bütün değer zinciri boyunca etkili olacaktır.
  1. Giyim ve konfeksiyona olan talep çok azalacaktır.
  2. Tekstil sektörü daralacaktır.
  3. İplik ve pamuğa olan talep düşecektir.
  4. Pamuk üreticisi çiftçinin geliri azalacaktır.
• Eğer önlem alınmazsa bu döngü iflaslara, yüksek işsizlik oranlarına ve hiç görülmediği kadar büyük bir resesyona sebep olacaktır.
• Bu resesyondan kurtulabilmek için ilgili sektörleri canlandırıcı para politikaları ile desteklemek gereklidir.
• Bu pandemiden hangi endüstrinin ne kadar etkilendiğini analiz edebilmek için aşağıdaki sorulara cevap aramak gerekir:
  1. Geniş katılımlı bir araya gelmeler sıklıkla gerekli midir?
  2. Yakın mesafe içerisinde etkileşim çoğunlukla gerekli midir?
  3. Hijyen veya risk algısı kritik seviyede midir?
  4. Seyahat zorunluluğu var midir?
  5. Hizmet veya ürüne dair ihtiyaçtan vazgeçilebilir mi?
  6. …
• Örneğin bina inşaat sektöründe yukarıdaki soruların cevapları şu şekilde olacaktır:
  1. Düşük
  2. Düşük
  3. Orta
  4. Düşük
  5. Çok yüksek

Dolayısıyla pandemi sonrası ekonominin bina inşaat sektörüne olan olumsuz etkisi YÜKSEK olacaktır.

Neler Yapılmalı?

Kurum Stratejinizi Uyarlayın

• Pandemiye karşı stratejik müdahale etmek iki temel unsura dayanmaktadır:
  • Bu pandeminin organizasyonunuza olan etkisi
  • Pandemi dolayısıyla oluşan ekonomik etkinin şiddeti ve süresi
• Burada stratejiyi etkileyebilecek diğer önemli faktörlerde dikkate alınmalıdır:
  • İşletmenin nakit durumu
  • Piyasadaki rekabet edebilirliği
  • Yeni koşullar karşısında işletmenizin içinde bulunduğu endüstrinin pozisyonu

Bu faktörler göz önüne alınarak kısa, orta ve uzun vadede organizasyonunuzun stratejik pozisyonlanması planlanmalıdır.

Savunma durumundan çıkarak agresif atılımlara yönelmek gerekmektedir.

Kazananlar hızlı ve kararlı olan kurumlar olacaktır.

Örneğin, mağazaları kapanmak zorunda kalan işletmelerin hızla e-ticarete geçmesiCovid19 sonrasındaki ekonomi; artık yeni yaşam alışkanlıklarımızın ve kuralların şekillendireceği, yakın temas ile olan iletişimin azaltılmasına, seyahat ve hijyen koşullarının daha da sıkılaştırılmasına dayanacaktır.

Yürürlükte olan ve Hemen Yapılacaklar (İlk Ay):

• Kriz Yönetimi için Projesi Ekibinin Oluşturulması
• Çalışanlarınızın ve müşterilerinizin sağlık ve güvenliklerinin korunmasına devam edilmesi
• Makro ve mikro ekonomik senaryoların üzerinde çalışılması
• Operatif süreçlerinizin en az rölantide aktif halde tutulması

Önümüzdekli Ay Yapılacaklar (2. Ay):

• Sektörünüzün geleceğine olan etkinin anlaşılması
• Gelirlerinizin korunması
• Bütçe ve nakit akışının gözden geçirilmesi ve önlemlerin tanımlanması
• Üretim ve tedarik zincirinize dair operasyonların stabil hale getirilmesi
• Yeni ekonomiye uygun olarak fırsatların fark edilmesi ile birlikte, rekabet gücünü ve pazar payını arttırıcı yönde yeni stratejilerin geliştirilmesi

Uzun Vadeli Büyüme İçin Yapılacakar (3. Ay ve Sonrası):

• İlk safhada yapılmış olan senaryo çalışmalarınızı güncel durum ile sürekli izleyerek, gerekli düzeltmelerin yapılması
• Güncellenen bütçenin uygulamaya alınması ve sabit kıymet yönetiminin buna uyarlanması
• Tüm operasyonlarınızın pandemi sonrası yeni ekonomik düzene uygun hale getirilmesi
• Yeni ürün, hizmet, pazarlama ve iş modellerinin geliştirilmesi (inovasyon ve ARGE’ye yatırım gibi)